2016 Topjaar voor crowdfunding in cultuursector

2016 Topjaar voor crowdfunding in cultuursector

Dit artikel werd gepubliceerd op Cultuurindex.nl.

 

Voor crowdfunding was 2016 een recordjaar. Adviesbureau voor crowdfunding Douw&Koren verzamelde cijfers hierover in onder meer de culturele sector, en licht de bevindingen hier toe.

 

Het gecrowdfunde bedrag per project in de sector blijft toenemen. Waar crowdfunding zeven jaar terug door culturele instellingen en creatieve projecten nog merkbaar werd ingezet als middel om een gat in de begroting te dichten – veelal naar aanleiding van het korten van subsidies – blijkt dat crowdfunding nu vooral wordt ingezet om publiek duurzaam te betrekken bij de organisatie, en te activeren op een manier die ook enige financiering oplevert. In dit artikel zal deze trend worden geduid aan de hand van actuele cijfers en voorbeelden.

 

Crowdfunding groeit door

Van 2010 tot en met 2015 is de omvang van crowdfunding in Nederland jaarlijks verdubbeld. In 2010 werd er nog amper 500 duizend euro opgehaald, in 2015 was dit al 128 miljoen euro (zie figuur 1). En in 2016 werd er maar liefst 170 miljoen euro opgehaald – een stijging van 33% ten opzichte van 2015 – via 4.827 gecrowdfunde projecten. Crowdfunding blijft groeien, hoewel niet zo explosief als voorheen.

 

Figuur 1 Omzet via crowdfunding (bron Douw&Koren).PNG

Figuur 1. Totale omzet via crowdfunding en omzet via crowdfunding voor creatieven, in 2012-2016. Bron: Douw&Koren.

 

In de creatieve en culturele sector zien we deze ontwikkeling ook. In 2015 werd er 9,7 miljoen euro opgehaald via 865 projecten, in 2016 13,8 miljoen via 952 projecten (zie figuren 2 en 3). De omvang van crowdfunding in de creatieve en culturele sector steeg dan ook met 42% afgelopen jaar.

 

Ook het opgehaalde bedrag per project is in 2016 toegenomen ten opzichte van 2015. In de creatieve en culturele sector was het gemiddelde opgehaalde bedrag nog 11.000 euro, in 2016 was dit 14.500 euro. Deze gemiddelden worden omlaag gebracht door de vele individuele creatieven die een beperkte financieringsbehoefte hebben en zodoende kleinere bedragen (willen) ophalen. Culturele instellingen verwerven via crowdfunding echter grotere bedragen. Zo haalde de Vrijplaats Leiden in 2016 bijna 40 duizend euro op, het Westfries museum iets meer dan 73 duizend euro.

 

Figuur 2 Omzet van crowdfunding (bron Douw&Koren)

 

Figuur 2. Omzet van crowdfunding in 2016, per categorie. Bron: Douw&Koren.

Figuur 3 Gemiddeld opgehaald bedrag per project (bron Douw&Koren)

Figuur 3. Gemiddeld opgehaald bedrag per project in 2016, per categorie. Bron: Douw&Koren.

Serial Crowdfunding

De cijfers illustreren dat de ‘hype’ fase van crowdfunding voorbij is. Maar na een periode waarin duizenden ondernemers en organisaties in Nederland van crowdfunding bij wijze van experiment ‘geproefd’ hebben, zijn er nu veel bedrijven en organisaties die crowdfunding inzetten voor het behalen van strategische, lange-termijn doelen. Dit is ook zichtbaar in de culturele sector. Crowdfunding wordt dan ook steeds vaker meerdere keren achter elkaar ingezet. Deze serial crowdfunding houdt in dat de crowd die de eerste keer meefinancierde gevraagd wordt nog een keer bij te dragen, via een nieuwe donatie of door het verspreiden van de campagne binnen het netwerk. Door bijvoorbeeld jaarlijks een crowdfunding campagne op te zetten, ontstaat een vast contactmoment, en samenwerking met het publiek. Zo ontwikkelt crowdfunding zich in potentie tot instrument van grote waarde voor culturele instellingen.

 

Internationale koploper in serial crowdfunding voor creatieve projecten is het Louvre museum in Parijs. Sinds 2010 start het Louvre elk jaar een campagne voor de aanschaf van een nieuw kunststuk. Samen met de crowd werd onder andere de aankoop en restauratie van verschillende kunstwerken gefinancierd. In 2010 werd voor de restauratie van een olieverfschilderij van Lucas Cranach 1,26 miljoen euro euro opgehaald door 7.200 investeerders. Na deze eerste campagne werden er nog zes andere campagnes gestart en succesvol afgerond.

 

Crowdfunding wordt steeds vaker onderdeel van een lange-termijn strategie van culturele organisaties. We kunnen hierbij twee (met elkaar verbonden) hoofdstrategieën herkennen.

Crowdfunding als financieringsstrategie

Serial crowdfunding kan een structurele inkomstenbron gaan vormen. Zo heeft het Louvre meer dan 4 miljoen opgehaald, en daarmee haar kunstcollectie uitgebreid. Hierbij geldt dat een tweede, derde, of vierde crowdfunding campagne vaak minder werk kost én een hoger bedrag oplevert dan de eerste.[1] In Nederland beginnen culturele instellingen deze strategie ook te ontdekken. Zo volbracht het Westfries museum, dat ruim 73 duizend euro ophaalde, eerder een campagne voor ongeveer 36 duizend euro.

Crowdfunding als marketingstrategie

Serial crowdfunding wordt tevens ingezet om het publiek op een duurzame manier bij de culturele instelling te betrekken. Donateurs investeren in een project en vervullen zo een belangrijke rol in de realisatie daarvan. Als het project is voltooid, ontvangen zij een tegenprestatie, bijvoorbeeld een ticket voor een voorstelling, een kijkje achter de schermen, een kunstwerk. Daar waar culturele instellingen voor de uitdaging staan om voor projecten publiek te vinden, stimuleert crowdfunding het gevoel van (mede-)eigenaarschap: “In het Louvre ben ik geen bezoeker; het is ook mijn Louvre”.

 

Bijzonder bij het Louvre is dat maar liefst 50 % van de donateurs uit de eerste campagne in 2010 in daaropvolgende jaren nog eens aan een crowdfunding campagne van het museum heeft deelgenomen. Donateurs doen dus niet één, maar vaak meerdere keren mee. De campagnes zijn dus een belangrijk middel om een duurzame en loyale relatie met het publiek te creëren en zijn daarom structureel onderdeel van de marketingstrategie van het Louvre.[2],[3]

 

Eenzelfde strategie zien we ook terug bij Nederlandse culturele instellingen. Het Nationale Ballet startte twee crowdfunding campagnes via de website voordekunst.nl(link is external). Investeerders konden bijdragen aan de dansopleidingen van twee dansers van de Junior Company. In totaal werd ruim 20 duizend euro op voor de dansopleidingen van Melissa en Giovanni. Van alle donateurs investeerde 27% in beide campagnes.

Toekomstbeeld

Crowdfunding in de culturele en creatieve sector blijft groeien. Er is wel een verschuiving zichtbaar in hoe crowdfunding in de sector wordt toegepast. Crowdfunding wordt door culturele instellingen niet enkel meer ingezet om een gat in de begroting te dichten, maar wordt steeds vaker gebruikt als tool om het publiek op een duurzame manier aan de instelling te verbinden. Internationale koploper op dit gebied is het Louvre Museum. Serial crowdfunding sterkt het museum al jarenlang in aanvullende financiering, zichtbaarheid en betrokkenheid. Voor Nederlandse culturele instellingen zien wij kansen om op te schalen naar een strategie zoals die van het Louvre. Wij verwachten dat meer culturele instellingen het voorbeeld van het Louvre zullen volgen en dat de populariteit van serial crowdfunding in Nederland de komende tijd zal toenemen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *